ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ Του Μίνωα Βολανάκη

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ

Του Μίνωα Βολανάκη

Το σούρουπο μ’ ενοχλεί. Δυο άνθρωποι κοιτάνε κάτω σε μια λακούβα.

Ο ένας βλέπει νερόλακκο, ο άλλος τον έναστρο ουρανό. Έτσι έχει γίνει η
ζωή μας. Ένας νερόλακος, ή ένας πίνακας ζωγραφικής… γιατί η ομορφιά δεν
ψεύδεται, μένει πάντα ομορφιά, δεν τσαλακώνεται από προθέσεις, ακόμα και
στα πιο δύσκολα χρόνια της πείνας και του λοιμoύ.

Η τραγωδία
με το επάγγελμα μας είναι ό,τι είναι ένα απ΄τα πιο μυστηριώδη πράγματα
του κόσμου. Έχει διπλό χαρακτήρα του Ιερού.Είναι εξαίσιο, έχει μια αίγλη
και ταυτοχρόνως είναι ύποπτο.

Η δουλειά μας είναι ο ορισμός
του Ιερού. Το ιερό δεν είναι ποτέ μόνο καλό. Είναι πάντα διφορούμενο.
Ήταν απαγορευμένο και καταραμένο απ΄την Εκκλησία και είχαν απολύτως
δίκιο.

Ο Διάβολος είναι ο κατεξοχήν ηθοποιός. Ο Δαίμονας. Και η
μεγάλη επιτυχία του στον αιώνα μας, όπως μας είπε ο Μποντλέρ, είναι ότι
μας έπεισε ό,τι δεν υπάρχει.

Το σχήμα πλέον είναι ότι δεν
υπάρχει στερεό αντικείμενο. Αλλά ένα πολύπλοκο πεδίο ενέργειας. Η ύλη
δεν είναι τίποτα άλλο παρά αυτό που πιάνουμε απ΄τη φοβερή ενέργεια που
έχουν τα μόρια, τα πράγματα. Αυτό που βλέπουμε εμείς με τις
περιορισμένες μας δυνάμεις.

Έλα όμως που φτιάξαμε μια εικόνα
του ανθρώπου όπου το ιδανικό είναι να στέρεος όπως και η ύλη. Να έχει
ουσία. Ο άνθρωπος όμως δεν έχει ουσία. Η ανθρώπινη ψυχή, ηπροσωπικότητα
του δεν είναι παρά ένα πεδίο ενέργειας.Το πνεύμα ίσως υπάρχει, η ύλη
ασφαλώς όχι.

Δεν υπάρχει τίποτα καθορισμένο ή μοιραίο.Κανένας
δεν έχει καθορισμένες ιδιότητες. Έχει συνήθειες.Η ηθοποιία είναι η
απόδειξη της ρευστότητας της ψυχής. Η χειροπιαστή απόδειξη ότι η
φαντασία είναι τόσο δυνατή ώστε να αλλάζεις την εμφάνιση και τα
συναπτόμενα του πεδίου ενέργειας που είναι ο άνθρωπος.

Θέληση
και ενέργεια. Όντως κληρονόμοι ενός κακού συστήματος πολιτικού,
καθόμαστε και παίζουμε χαρακτήρες κι επίθετα αντί να παίζουμε με την
ενέργεια.
Όταν δεις την Κλυταιμήστρα σαν ένα πεδίο ενέργειας, δεν
έχεις καμιά δυσκολία να την παίξεις. Αρκεί να παίξεις τις ενέργειες της.
Για αυτή είναι η αλήθεια.


Το μόνο που κρατά τη συνέχεια της ταυτότητας είναι η μνήμη.Ο Πιραντέλο
είναι ο άνθρωπος που είπε : «Το μόνο που μας κρατάει προσκολλημένους στη
προσωπικότητας μας και στον εγωισμό μας, είναι η μνήμη μας. Αν κάθε
βράδυ βλέπαμε τη συνέχεια του ονείρου της προηγούμενης νύχτας, ποια θα
ήταν η πραγματικότητα που αναγνωρίζεται μόνο στους τρίτους και ποιο θα
ήταν το όνειρο;

Η μνήμη μας αγνοεί συστηματικά τη νύχτα και το
θέατρο επίσης, εκτός από την υψηλή ποίηση και τους χορούς της τραγωδίας,
το θέατρο αγνοεί τις 8 ώρες της ανθρώπινης ζωής, που είναι το όνειρο
ανά 24ωρο.

Ο κόσμος του ονείρου, ο κόσμος που μένει έξω απ΄τη
γνώση με την δημοσιογραφική έννοια, είναι απαραίτητος στη Τέχνη. Είναι
απαραίτητο και πολύ φυσικό να πηγαινοερχόμαστε το όνειρο.

Το
θέατρο πρέπει να είναι μια εμπειρία αγνώστου.Γενικώς η Τέχνη, όλη η
Τέχνη είναι ένα παράθυρο προς το άγνωστο, ένα τελείως διαφορετικό
παράθυρο, πέρα απ΄αυτό που έχουμε καταγράψει, καταχωρήσει κι εξηγήσει
ήδη.

Όταν πλησιάζουμε μια παράσταση μέσα από την εξήγηση της,
διατρέχουμε το μεγάλο κίνδυνο να έχουμε αποκλείσει το κοινό και το κύριο
θέλγητρο του Θεατρού, την περιπέτεια.

Το έργο πρέπει να είναι
μια περιπέτεια για το κοινό, ο Ιονέσκο έλεγε «όχι θέατρο του παραλόγου,
αλλά θέατρο της περιπέτειας»Το κοινό πηγαίνει στο θέατρο για μια
θελκτική επαφή, με αυτόν τον άγνωστο, το σκοτεινό κόσμο.

Στην
τραγωδία αυτό συμβαίνει και με αυτό το άγνωστο πρέπει κατά κάποιο τρόπο
να συνθηκολογήσουμε. Πρέπει να το κάνουμε γνωστό. Να το γευτούμε. Το
Θέατρο είναι μια εμπειρία του τι ακριβώς κρύβουμε απ΄τον εαυτό μας. Το
τι κρατάμε άγνωστο.

Έχουμε μια λάμπα που φωτίζει ένα χώρο πάνω στο τραπέζι και κινούμαστε εκεί πάνω.

Αυτό δεν είναι σπουδαία υπόθεση. Το Θέατρο πρέπει να κινηθεί, να
φωτίσει λίγο παρά πέρα απ΄τη λάμπα, Να ανάψει ένα άλλο φως, Να ανοίξει
ένα παράθυρο.
«ποιος θα μ’ ακούσει απ΄τις Ιεραρχίες των Αγγέλων αν φωνάξω;» λέει ο Ρίλκε.

Αυτό είναι ακριβώς η ουσία του Θεάτρου.