Τετάρτη 31 Δεκεμβρίου 2014
Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2014
Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου 2014
Τρίτη 16 Δεκεμβρίου 2014
Κυριακή 14 Δεκεμβρίου 2014
Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2014
Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2014
θεατρον
Θέατρον:
από το ρήμα Θεώμαι (βλέπω, παρατηρώ, κοιτάζω) με την κατάληξη –τρον,
που δηλώνει το μέσον, το όργανο, το εργαλείο με το οποίο ενεργούμε για
να κάνουμε, να κατορθώσουμε κάτι.
Όπως άρο-τρον,
πλήκ-τρον,
μάκ-τρον,
ρόπ-τρον κλπ.
Κατάληξη που περιέχει και προϋποθέτει ενέργεια.
Δηλαδή στο Θέα-τρον ο θεατής θεάται, παρατηρεί ενεργητικά τον κόσμο και τη ζωή.
από το ρήμα Θεώμαι (βλέπω, παρατηρώ, κοιτάζω) με την κατάληξη –τρον,
που δηλώνει το μέσον, το όργανο, το εργαλείο με το οποίο ενεργούμε για
να κάνουμε, να κατορθώσουμε κάτι.
Όπως άρο-τρον,
πλήκ-τρον,
μάκ-τρον,
ρόπ-τρον κλπ.
Κατάληξη που περιέχει και προϋποθέτει ενέργεια.
Δηλαδή στο Θέα-τρον ο θεατής θεάται, παρατηρεί ενεργητικά τον κόσμο και τη ζωή.
Αντίθετα, στη λέξη Θέαμα (που σήμερα έχει υποκαταστήσει την έννοια
Θέατρο), η κατάληξη –μα δηλώνει παθητική στάση. Ο θεατής δεν συμμετέχει
ενεργά. Απλώς παρακολουθεί. Κοιτάζει αλλά δεν βλέπει. Καταναλώνει
εικόνες. Δεν τις κρίνει.
Θέα-μα.
Όπως πράγ-μα,
χρή-μα,
χύ-μα,
χώ-μα,
πιώ-μα,
λειώ-μα,
πτώ-μα!..
Θέατρο), η κατάληξη –μα δηλώνει παθητική στάση. Ο θεατής δεν συμμετέχει
ενεργά. Απλώς παρακολουθεί. Κοιτάζει αλλά δεν βλέπει. Καταναλώνει
εικόνες. Δεν τις κρίνει.
Θέα-μα.
Όπως πράγ-μα,
χρή-μα,
χύ-μα,
χώ-μα,
πιώ-μα,
λειώ-μα,
πτώ-μα!..
ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ Του Μίνωα Βολανάκη
ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ
Του Μίνωα Βολανάκη
Το σούρουπο μ’ ενοχλεί. Δυο άνθρωποι κοιτάνε κάτω σε μια λακούβα.
Ο ένας βλέπει νερόλακκο, ο άλλος τον έναστρο ουρανό. Έτσι έχει γίνει η
ζωή μας. Ένας νερόλακος, ή ένας πίνακας ζωγραφικής… γιατί η ομορφιά δεν
ψεύδεται, μένει πάντα ομορφιά, δεν τσαλακώνεται από προθέσεις, ακόμα και
στα πιο δύσκολα χρόνια της πείνας και του λοιμoύ.
Η τραγωδία
με το επάγγελμα μας είναι ό,τι είναι ένα απ΄τα πιο μυστηριώδη πράγματα
του κόσμου. Έχει διπλό χαρακτήρα του Ιερού.Είναι εξαίσιο, έχει μια αίγλη
και ταυτοχρόνως είναι ύποπτο.
Η δουλειά μας είναι ο ορισμός
του Ιερού. Το ιερό δεν είναι ποτέ μόνο καλό. Είναι πάντα διφορούμενο.
Ήταν απαγορευμένο και καταραμένο απ΄την Εκκλησία και είχαν απολύτως
δίκιο.
Ο Διάβολος είναι ο κατεξοχήν ηθοποιός. Ο Δαίμονας. Και η
μεγάλη επιτυχία του στον αιώνα μας, όπως μας είπε ο Μποντλέρ, είναι ότι
μας έπεισε ό,τι δεν υπάρχει.
Το σχήμα πλέον είναι ότι δεν
υπάρχει στερεό αντικείμενο. Αλλά ένα πολύπλοκο πεδίο ενέργειας. Η ύλη
δεν είναι τίποτα άλλο παρά αυτό που πιάνουμε απ΄τη φοβερή ενέργεια που
έχουν τα μόρια, τα πράγματα. Αυτό που βλέπουμε εμείς με τις
περιορισμένες μας δυνάμεις.
Έλα όμως που φτιάξαμε μια εικόνα
του ανθρώπου όπου το ιδανικό είναι να στέρεος όπως και η ύλη. Να έχει
ουσία. Ο άνθρωπος όμως δεν έχει ουσία. Η ανθρώπινη ψυχή, ηπροσωπικότητα
του δεν είναι παρά ένα πεδίο ενέργειας.Το πνεύμα ίσως υπάρχει, η ύλη
ασφαλώς όχι.
Δεν υπάρχει τίποτα καθορισμένο ή μοιραίο.Κανένας
δεν έχει καθορισμένες ιδιότητες. Έχει συνήθειες.Η ηθοποιία είναι η
απόδειξη της ρευστότητας της ψυχής. Η χειροπιαστή απόδειξη ότι η
φαντασία είναι τόσο δυνατή ώστε να αλλάζεις την εμφάνιση και τα
συναπτόμενα του πεδίου ενέργειας που είναι ο άνθρωπος.
Θέληση
και ενέργεια. Όντως κληρονόμοι ενός κακού συστήματος πολιτικού,
καθόμαστε και παίζουμε χαρακτήρες κι επίθετα αντί να παίζουμε με την
ενέργεια.
Όταν δεις την Κλυταιμήστρα σαν ένα πεδίο ενέργειας, δεν
έχεις καμιά δυσκολία να την παίξεις. Αρκεί να παίξεις τις ενέργειες της.
Για αυτή είναι η αλήθεια.
Το μόνο που κρατά τη συνέχεια της ταυτότητας είναι η μνήμη.Ο Πιραντέλο
είναι ο άνθρωπος που είπε : «Το μόνο που μας κρατάει προσκολλημένους στη
προσωπικότητας μας και στον εγωισμό μας, είναι η μνήμη μας. Αν κάθε
βράδυ βλέπαμε τη συνέχεια του ονείρου της προηγούμενης νύχτας, ποια θα
ήταν η πραγματικότητα που αναγνωρίζεται μόνο στους τρίτους και ποιο θα
ήταν το όνειρο;
Η μνήμη μας αγνοεί συστηματικά τη νύχτα και το
θέατρο επίσης, εκτός από την υψηλή ποίηση και τους χορούς της τραγωδίας,
το θέατρο αγνοεί τις 8 ώρες της ανθρώπινης ζωής, που είναι το όνειρο
ανά 24ωρο.
Ο κόσμος του ονείρου, ο κόσμος που μένει έξω απ΄τη
γνώση με την δημοσιογραφική έννοια, είναι απαραίτητος στη Τέχνη. Είναι
απαραίτητο και πολύ φυσικό να πηγαινοερχόμαστε το όνειρο.
Το
θέατρο πρέπει να είναι μια εμπειρία αγνώστου.Γενικώς η Τέχνη, όλη η
Τέχνη είναι ένα παράθυρο προς το άγνωστο, ένα τελείως διαφορετικό
παράθυρο, πέρα απ΄αυτό που έχουμε καταγράψει, καταχωρήσει κι εξηγήσει
ήδη.
Όταν πλησιάζουμε μια παράσταση μέσα από την εξήγηση της,
διατρέχουμε το μεγάλο κίνδυνο να έχουμε αποκλείσει το κοινό και το κύριο
θέλγητρο του Θεατρού, την περιπέτεια.
Το έργο πρέπει να είναι
μια περιπέτεια για το κοινό, ο Ιονέσκο έλεγε «όχι θέατρο του παραλόγου,
αλλά θέατρο της περιπέτειας»Το κοινό πηγαίνει στο θέατρο για μια
θελκτική επαφή, με αυτόν τον άγνωστο, το σκοτεινό κόσμο.
Στην
τραγωδία αυτό συμβαίνει και με αυτό το άγνωστο πρέπει κατά κάποιο τρόπο
να συνθηκολογήσουμε. Πρέπει να το κάνουμε γνωστό. Να το γευτούμε. Το
Θέατρο είναι μια εμπειρία του τι ακριβώς κρύβουμε απ΄τον εαυτό μας. Το
τι κρατάμε άγνωστο.
Έχουμε μια λάμπα που φωτίζει ένα χώρο πάνω στο τραπέζι και κινούμαστε εκεί πάνω.
Αυτό δεν είναι σπουδαία υπόθεση. Το Θέατρο πρέπει να κινηθεί, να
φωτίσει λίγο παρά πέρα απ΄τη λάμπα, Να ανάψει ένα άλλο φως, Να ανοίξει
ένα παράθυρο.
«ποιος θα μ’ ακούσει απ΄τις Ιεραρχίες των Αγγέλων αν φωνάξω;» λέει ο Ρίλκε.
Αυτό είναι ακριβώς η ουσία του Θεάτρου.
Του Μίνωα Βολανάκη
Το σούρουπο μ’ ενοχλεί. Δυο άνθρωποι κοιτάνε κάτω σε μια λακούβα.
Ο ένας βλέπει νερόλακκο, ο άλλος τον έναστρο ουρανό. Έτσι έχει γίνει η
ζωή μας. Ένας νερόλακος, ή ένας πίνακας ζωγραφικής… γιατί η ομορφιά δεν
ψεύδεται, μένει πάντα ομορφιά, δεν τσαλακώνεται από προθέσεις, ακόμα και
στα πιο δύσκολα χρόνια της πείνας και του λοιμoύ.
Η τραγωδία
με το επάγγελμα μας είναι ό,τι είναι ένα απ΄τα πιο μυστηριώδη πράγματα
του κόσμου. Έχει διπλό χαρακτήρα του Ιερού.Είναι εξαίσιο, έχει μια αίγλη
και ταυτοχρόνως είναι ύποπτο.
Η δουλειά μας είναι ο ορισμός
του Ιερού. Το ιερό δεν είναι ποτέ μόνο καλό. Είναι πάντα διφορούμενο.
Ήταν απαγορευμένο και καταραμένο απ΄την Εκκλησία και είχαν απολύτως
δίκιο.
Ο Διάβολος είναι ο κατεξοχήν ηθοποιός. Ο Δαίμονας. Και η
μεγάλη επιτυχία του στον αιώνα μας, όπως μας είπε ο Μποντλέρ, είναι ότι
μας έπεισε ό,τι δεν υπάρχει.
Το σχήμα πλέον είναι ότι δεν
υπάρχει στερεό αντικείμενο. Αλλά ένα πολύπλοκο πεδίο ενέργειας. Η ύλη
δεν είναι τίποτα άλλο παρά αυτό που πιάνουμε απ΄τη φοβερή ενέργεια που
έχουν τα μόρια, τα πράγματα. Αυτό που βλέπουμε εμείς με τις
περιορισμένες μας δυνάμεις.
Έλα όμως που φτιάξαμε μια εικόνα
του ανθρώπου όπου το ιδανικό είναι να στέρεος όπως και η ύλη. Να έχει
ουσία. Ο άνθρωπος όμως δεν έχει ουσία. Η ανθρώπινη ψυχή, ηπροσωπικότητα
του δεν είναι παρά ένα πεδίο ενέργειας.Το πνεύμα ίσως υπάρχει, η ύλη
ασφαλώς όχι.
Δεν υπάρχει τίποτα καθορισμένο ή μοιραίο.Κανένας
δεν έχει καθορισμένες ιδιότητες. Έχει συνήθειες.Η ηθοποιία είναι η
απόδειξη της ρευστότητας της ψυχής. Η χειροπιαστή απόδειξη ότι η
φαντασία είναι τόσο δυνατή ώστε να αλλάζεις την εμφάνιση και τα
συναπτόμενα του πεδίου ενέργειας που είναι ο άνθρωπος.
Θέληση
και ενέργεια. Όντως κληρονόμοι ενός κακού συστήματος πολιτικού,
καθόμαστε και παίζουμε χαρακτήρες κι επίθετα αντί να παίζουμε με την
ενέργεια.
Όταν δεις την Κλυταιμήστρα σαν ένα πεδίο ενέργειας, δεν
έχεις καμιά δυσκολία να την παίξεις. Αρκεί να παίξεις τις ενέργειες της.
Για αυτή είναι η αλήθεια.
Το μόνο που κρατά τη συνέχεια της ταυτότητας είναι η μνήμη.Ο Πιραντέλο
είναι ο άνθρωπος που είπε : «Το μόνο που μας κρατάει προσκολλημένους στη
προσωπικότητας μας και στον εγωισμό μας, είναι η μνήμη μας. Αν κάθε
βράδυ βλέπαμε τη συνέχεια του ονείρου της προηγούμενης νύχτας, ποια θα
ήταν η πραγματικότητα που αναγνωρίζεται μόνο στους τρίτους και ποιο θα
ήταν το όνειρο;
Η μνήμη μας αγνοεί συστηματικά τη νύχτα και το
θέατρο επίσης, εκτός από την υψηλή ποίηση και τους χορούς της τραγωδίας,
το θέατρο αγνοεί τις 8 ώρες της ανθρώπινης ζωής, που είναι το όνειρο
ανά 24ωρο.
Ο κόσμος του ονείρου, ο κόσμος που μένει έξω απ΄τη
γνώση με την δημοσιογραφική έννοια, είναι απαραίτητος στη Τέχνη. Είναι
απαραίτητο και πολύ φυσικό να πηγαινοερχόμαστε το όνειρο.
Το
θέατρο πρέπει να είναι μια εμπειρία αγνώστου.Γενικώς η Τέχνη, όλη η
Τέχνη είναι ένα παράθυρο προς το άγνωστο, ένα τελείως διαφορετικό
παράθυρο, πέρα απ΄αυτό που έχουμε καταγράψει, καταχωρήσει κι εξηγήσει
ήδη.
Όταν πλησιάζουμε μια παράσταση μέσα από την εξήγηση της,
διατρέχουμε το μεγάλο κίνδυνο να έχουμε αποκλείσει το κοινό και το κύριο
θέλγητρο του Θεατρού, την περιπέτεια.
Το έργο πρέπει να είναι
μια περιπέτεια για το κοινό, ο Ιονέσκο έλεγε «όχι θέατρο του παραλόγου,
αλλά θέατρο της περιπέτειας»Το κοινό πηγαίνει στο θέατρο για μια
θελκτική επαφή, με αυτόν τον άγνωστο, το σκοτεινό κόσμο.
Στην
τραγωδία αυτό συμβαίνει και με αυτό το άγνωστο πρέπει κατά κάποιο τρόπο
να συνθηκολογήσουμε. Πρέπει να το κάνουμε γνωστό. Να το γευτούμε. Το
Θέατρο είναι μια εμπειρία του τι ακριβώς κρύβουμε απ΄τον εαυτό μας. Το
τι κρατάμε άγνωστο.
Έχουμε μια λάμπα που φωτίζει ένα χώρο πάνω στο τραπέζι και κινούμαστε εκεί πάνω.
Αυτό δεν είναι σπουδαία υπόθεση. Το Θέατρο πρέπει να κινηθεί, να
φωτίσει λίγο παρά πέρα απ΄τη λάμπα, Να ανάψει ένα άλλο φως, Να ανοίξει
ένα παράθυρο.
«ποιος θα μ’ ακούσει απ΄τις Ιεραρχίες των Αγγέλων αν φωνάξω;» λέει ο Ρίλκε.
Αυτό είναι ακριβώς η ουσία του Θεάτρου.
Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου 2014
Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2014
Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 2014
Σάββατο 6 Δεκεμβρίου 2014
Τρίτη 2 Δεκεμβρίου 2014
Παγκόσμια Ημέρα για το Θέατρο στην Εκπαίδευση
27 Νοεμβρίου 2009
Προτάσεις για τον εορτασμό της Ημέρας
ΘΕΑΤΡΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
ενεργοποίησης του σώματος και της φαντασίας &
Μικροί αυτοσχεδιασμοί
Στο κείμενο περιγράφονται ασκήσεις που έχουν στόχο να ενεργοποιήσουν
την ομάδα, δίνοντας χρόνο στο κάθε παιδί να συνειδητοποιήσει και να ζωντανέψει
το σώμα του, από τα μάτια και το πρόσωπο ως τα πέλματα των ποδιών και ολόκληρο
το σώμα. Η φαντασία γίνεται πραγματικότητα και το σώμα μεταμορφώνεται από μέσα
προς τα έξω.
Η επιλογή των ασκήσεων έγινε από το βιβλίο της Άλκηστις Το αυτοσχέδιο θέατρο στο σχολείο,
Προετοιμασία για δραματοποίηση (Εκδόσεις Άλκηστις, Αθήνα, 1984). Η πορεία που ακολουθείται ξεκινά από
φυσικές καθημερινές κινήσεις του σώματος, όπως η αναπνοή και η παρατήρηση με το
βλέμμα, και προχωρά σε πιο σύνθετες θεατρικές ασκήσεις, όπως οι αυτοσχεδιασμοί
με κάποιο μικρό θέμα και οι μεταμορφώσεις.
Αναπνοή
Ø Εισπνέουμε, ενώ το σώμα μας και τα χέρια μας ανεβαίνουν προς τα πάνω.
Ø Εκπνέουμε, ενώ ζαρώνουμε στο πάτωμα.
Ø Αναπνέουμε σα μηχανή, θορυβώδης, χαλασμένη ή μελωδική.
Ø Με το πόδι μας πατάμε την τρόμπα και φουσκώνουμε το μπαλόνι μας (το
σώμα μας).
Ø Μόλις το φουσκώσουμε και δέσουμε το σπαγγάκι, μια καρφίτσα ή το αγκάθι
ενός σκαντζόχοιρου μας ξεφουσκώνει.
Χαλάρωση
Ø Εισπνέουμε και σφίγγουμε το σώμα μας.
Ø Εκπνέουμε και χαλαρώνουμε.
Ø Γινόμαστε σκληρά ελατήρια που χοροπηδάνε πάνω κάτω.
Ø Γινόμαστε μέλι που χύνεται.
Ø Χαλαρώνουμε και γινόμαστε νιφάδες του χιονιού που χορεύουν γύρω γύρω.
Συγκέντρωση
Ø Συγκεντρωνόμαστε σε μια εικόνα μπροστά μας.
Ø Συγκεντρωνόμαστε στο σώμα μας.
Ø Κάνουμε με το μυαλό μας ένα φανταστικό ταξίδι σε ένα μέρος που μας
ευχαριστεί.
Ø Φανταζόμαστε ότι ταξιδεύουμε στα σύννεφα.
Ø Φανταζόμαστε ότι βρισκόμαστε σ’ ένα καταπράσινο γρασίδι.
Ø Φανταζόμαστε ότι κολυμπάμε σε ζεστό νερό.
Το σώμα
ζωντανεύει
Ø Κλάψε με τους αγκώνες σου.
Ø Τύλιξε ένα κουβάρι μαλλί με τη μέση σου.
Ø Γράψε το όνομά σου με το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού σου.
Ø Χόρεψε με το στομάχι σου.
Ø Το σώμα μας γίνεται σα ποτάμι που κυλάει.
Ø Το σώμα μας γίνεται ανάλαφρο και πετά.
Ø Το σώμα μας γίνεται ήλιος.
Ø Γινόμαστε ένας κούκλος, που πάγωσαν οι κλειδώσεις του.
Ø Γινόμαστε ένα μαξιλάρι που χοροπηδάει.
Ασκήσεις ματιών
και βλέμματος
Ø Παρατηρούμε ένα αντικείμενο στο χώρο και το μεγαλώνουμε με τη φαντασία
των ματιών μας.
Ø Κοιτάμε ένα μπαλάκι που πηγαινοέρχεται.
Ø Κοιτάμε ένα κουνούπι που τριγυρίζει.
Ø Κοιτάμε τον καπνό που ανεβαίνει
Ø Κοιτάμε ένα σύννεφο.
Ασκήσεις
προσώπου
Ø Τα μάγουλα μας κάνουν επανάσταση.
Ø Τα μάτια μας αναβοσβήνουν.
Ø Η μύτη μας κάνει βόλτα.
Ø Φοράμε διάφορες μάσκες: της αδιαφορίας, της αγωνίας, του θυμού, της
ειρωνείας, της συμπόνιας κ.λπ.
Εμπόδια –κίνδυνοι
Ø Ξεφεύγουμε από ένα τεράστιο χταπόδι, που προσπαθεί με τα πλοκάμια του
να μας περικυκλώσει.
Ø Προσπαθούμε να σηκώσουμε πανιά κόντρα στον άνεμο.
Ø Περπατάμε στο στενό πεζούλι ενός ουρανοξύστη.
Ø Είμαστε ξύλινα στρατιωτάκια, που βρίσκουν εμπόδια μπροστά τους και
τρέχουν να γυρίσουν στο στρατόπεδο.
Ø Πηδάμε αόρατους ψηλούς τοίχους
που μας κλείνουν το δρόμο μας.
Ø Προσπαθούμε να γλυτώσουμε από ένα δεινόσαυρο που μας κυνηγάει.
Μεταμορφώσεις
Ø Το νερό γίνεται πάγος
Ø Η βροχή γίνεται ποτάμι
Ø Το φως γίνεται σκοτάδι
Ø Η κάμπια γίνεται πεταλούδα
Ø Ένας θυμός γίνεται τρένο
Ø Μια χαρά γίνεται ήλιος
Ø Ένα μίσος γίνεται ελατήριο
Ø Μια θλίψη γίνεται κλόουν
Οδηγούμε τα
παιδιά να οργανώσουν και βιώσουν μέσα τους τον αυτοσχεδιασμό ακολουθώντας τα
στάδια: αρχή - μέση - τέλος. Επεξεργαζόμαστε κάθε πρόταση των παιδιών με
ενθουσιασμό αλλά και με ηρεμία. Δεν βιαζόμαστε να περάσουμε πολλά στα παιδιά ή
να τους επιβάλλουμε δικά μας καλούπια έκφρασης. Η πίστη μας στην σπουδαιότητα
του αυτοσχεδιασμού δημιουργεί τις διαστάσεις του χώρου, όπου το παιδί θα
ανακαλύψει και θα γευτεί τη δικιά του προσωπική αλήθεια.
Επιμέλεια: Μαίρη Καλδή
Δευτέρα 1 Δεκεμβρίου 2014
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)